Α.   ΣΥΛΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

1.      Ο συγγραφέας στην παράγραφο αυτή ακολουθεί επαγωγική συλλογιστική πορεία. Ξεκινά παραθέτοντας ειδικότερες διαπιστώσεις και καταλήγει με βάση τα δεδομένα σε ένα γενικό συμπέρασμα. Συγκεκριμένα αρχικά αναφέρει … Με βάση ειδικότερες αυτές διαπιστώσεις,  καταλήγει στο γενικό συμπέρασμα ότι ...

2.      Η συλλογιστική πορεία που ακολουθείται από τον συγγραφέα στην παράγραφο αυτή είναι παραγωγική. Ξεκινά από τη γενική θέση ότι …  Καταλήγει  -έμμεσα- στο συμπέρασμα ότι …… Η πορεία της σκέψης του λοιπόν κινείται από το γενικό στο ειδικό, άρα είναι παραγωγική.

Β.   ΤΡΟΠΟΙ   ΠΕΙΘΟΥΣ

1.Ο ομιλητής, για να τεκμηριώσει την άποψη του, επικαλείται κυρίως τη λογική του δέκτη και ως μέσα πειθούς χρησιμοποιεί επιχειρήματα και τεκμήρια.

Επιχείρημα Ιο – (αναφορά στις προκείμενες και στο συμπέρασμα)

Τεκμήρια:  

2.  Ο πομπός, αρχικά ως τρόπο πειθούς επικαλείται …… χρησιμοποιώντας ως μέσο πειθούς …….. που, κατά τη γνώμη του, πιστοποιούν ότι …….(αναφορά σε φράσεις του κειμένου)

3. Ο ομιλητής επικαλείται ακόμη ως τρόπο πειθούς την …… κάνοντας χρήση της ποιητικής/ αναφορικής γλώσσας ως μέσου πειθούς (αναφορά σε στοιχεία που πιστοποιούν τα λεγόμενα μας)

Η λειτουργία της γλώσσας είναι …….. αναφορική / συνυποδηλωτική, μεταφορικός λόγος

Τρόποι πειθούς:
- επίκληση στη λογική  - επίκληση στο συναίσθημα- επίκληση στην αυθεντία
- επίκληση στο ήθος του πομπού - επίθεση στο ήθος του αντιπάλου

Μέσα πειθούς: Αφορούν ουσιαστικά μόνο τις επικλήσεις στη λογική και στο συναί­σθημα
Για την επίκληση στη λογική αναζητούμε:
- επιχειρήματα

-τεκμήρια (παραδείγματα, στατιστικά στοιχεία, γεγονότα, αλήθειες, δεδομένα, αποτελέσματα έρευνας, αυθεντίες).
Αναφέρουμε ένα τουλάχιστον επιχείρημα (προκείμενες και συμπέρασμα) και ένα παράδειγμα για κάθε είδος τεκμηρίου που εντοπίζουμε.

Για την επίκληση στο συναίσθημα αναζητούμε στο κείμενο: - αφήγηση  - περιγραφή – χιούμορ – ειρωνεία.
Ακόμη, πάντα με αναφορές στο κείμενο, ανιχνεύουμε: (τεχνικές) - στοιχεία μεταφορικής γλώσσας - στοιχεία ποιητικής γλώσσας  - συγκινησιακά φορτισμένες λέξεις- οικείο ύφος- ρητορικές ερωτήσεις- α' και β' πρόσωπο- επαναλήψεις

Γ.   ΔΟΚΙΜΙΑ

1.   Αποδεικτικό δοκίμιο.  Λογική οργάνωση που διέπεται από αλληλουχία νοημάτων και ιδεών. Αναφορική λειτουργία γλώσσας με χρήση ειδικού λεξιλογίου (παραδείγματα ….). Οι απόψεις που διατυπώνονται έχουν άμεση σχέση με την πραγματικότητα > παρουσιάζονται από αντικειμενική σκοπιά.

Τρόπος πειθούς ……. με χρήση ……. (παραδείγματα ….).

2.  Στοχαστικό δοκίμιο > ελεύθερη οργάνωση που προσεγγίζει το λογοτεχνικό λόγο. Οι ιδέες δεν συνδέονται με λογική αλληλουχία αλλά συνειρμικά. Υπάρχει έντονος υποκειμενισμός, ελεύθερος στοχασμός, χρήση α’  ενικού προσώπου

Η γλώσσα ποιητική-συνυποδηλωτική με σχήματα λόγου και εικόνες, που υποβάλλουν παρά πείθουν.

Προχειρότητα στην έκφραση > έντονο προσωπικό ύφος.

Τρόπος πειθούς ............

Δ.   ΔΟΚΙΜΙΟ – ΑΡΘΡΟ -  ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ

1.  Το συγκεκριμένο απόσπασμα ανήκει στο κειμενικό είδος του δοκιμίου Ο συγγρα­φέας πραγματεύεται θέμα ….  Το δοκίμιο αποτελεί μια ελεύθερη περιδιάβαση στο χώρο των ιδεών γύρω από ένα διαχρονικό θέμα, το οποίο δεν εξαντλείται, αλλά παρουσιάζονται ορι­σμένες πτυχές του. Προσεγγίζοντας τη λογοτεχνία και με συνειρμική σύνδεση των νοημάτων ο δοκιμιογράφος αποτυπώνει προσωπικές κρίσεις, να προβληματίσει και να ευαισθητοποιήσει τον αναγνώστη, να τον συγκινήσει χρησιμοποιώντας την επίκληση …….  Στο κείμενο γίνεται χρήση της ………. λειτουργίας της γλώσσας. Το ύφος είναι οικείο, προσωπικό και άμεσο.

2.  Στο συγκεκριμένο απόσπασμα παρουσιάζεται το κειμενικό είδος του άρθρου. Ανήκει στην κατηγορία των άρθρων γενικού ενδιαφέροντος και ειδικότερα στα άρθρα ποικίλου περιεχόμενου.

Πραγματεύεται ένα θέμα που ενδιαφέρει την κοινή γνώμη, στοχεύει στην πληροφόρηση και απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Η συντάκτης του άρθρου με αφόρμηση ένα επίκαιρο γεγονός (επικαιρικός χαρακτήρας του άρθρου: ………, σχολιάζει …….. Το άρθρο, λοιπόν, εντάσσεται στο χώρο της ερμηνευτικής δημοσιογραφίας. Στο κείμενο επικρατεί η …….. λειτουργία της γλώσσας, ενώ το ύφος είναι απρόσωπο (ουδέτερο).

3.   Αποτελεί απόσπασμα από επιφυλλίδα Ο συντάκτης της προχωρά σε διαπιστώσεις και απόψεις γενικότερου ενδιαφέροντος και διαχρονικού χαρακτήρα, Ο συγγραφέας, πρόσωπο ειδικό των γραμμάτων και της επιστήμης, πραγματεύεται ένα θέμα …… Η λειτουργία της γλώσσας άλλοτε ……..

	ΔΟΚΙΜΙΟ	ΑΡΘΡΟ	ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ
ΧΡΚΤ	διαχρονικός	επικαιρικός	διαχρονικός
ΘΕΜΑ	ΕΥΡΕΙΑ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ	ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΜΑ	ΕΥΡΕΙΑ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ
ΓΛΩΣΣΑ	ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ / ΠΟΙΗΤΙΚΗ	ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ	ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ/ ΠΟΙΗΤΙΚΗ
ΥΦΟΣ	ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ	ΤΥΠΙΚΟ /ΑΠΡΟΣΩΠΟ	ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ

ΔΙΑΚΡΙΣΗ	ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ	ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ
ΣΚΟΠΟΣ	ΑΠΟΔΕΙΞΗ - ΠΕΙΘΩ Εκλαϊκευμένη ανάλυση επιστη­μονικών θεμάτων, πληροφόρη­ση, ερμηνεία ή απόδειξη	ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ Ελεύθερη περιδιάβαση στο χώρο των ιδεών, διατύπωση προσωπι­κών απόψεων
ΟΡΓΑΝΩΣΗ	ΛΟΓΙΚΗ (Πρόλογος - κύριο μέρος - επίλογος). Νοηματική αλληλουχία.	ΣΥΝΕΙΡΜΙΚΗ  Σύνδεση συνειρμική των επιμέρους ιδεών
ΟΠΤΙΚΗ	ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ	ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ
ΤΡΟΠΟΣ   ΠΕΙΘΟΥΣ	ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΔΕΚΤΗ Δεν  αποκλείονται άλλες τεχνικές πειθούς. Επιστημονικός λόγος - αποδει­κτικός χαρακτήρ.	ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ Κυριαρχεί η πρόκληση συναι­σθημάτων με τη χρήση ποιητι­κού λόγου,
ΓΛΩΣΣΑ	ΔΗΛΩΤΙΚΗ -ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ	ΠΟΙΗΤΙΚΗ- ΣΥΝΥΠΟΔΗΛΩΤΙΚΗ Προφορικότητα έκφρασης, μεταφορική και συ­γκινησιακή γλώσσα.
ΥΦΟΣ	ΕΠΙΣΗΜΟ  Αυστηρό.	ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ  Οικείο, άμεσο

2. Με ποια αποδεικτικά μέσα προσπαθεί να πείσει για την αλήθεια των απόψεων του;
Τα αποδεικτικά μέσα παραπέμπουν στην επίκληση στη λογική, δηλαδή στα επιχειρήματα και τα τεκμήρια. Μόνο αυτά «αποδεικνύουν». Τα άλλα μέσα πειθούς που α­ναφέρονται στην επίκληση στο συναίσθημα δεν αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία. Άρα, στην ερώτηση αυτή απαντάμε αναφέροντας μόνο τα είδη των τεκμηρίων και τα επιχει­ρήματα που χρησιμοποίησε ο συγγραφέας

.
3. Χαρακτηρίστε το συλλογισμό.

Η απάντηση έχει δύο άξονες:

Α) χαρακτηρισμός με βάση τη συλλογιστική πορεία, δη­λαδή: παραγωγικός (από το γενικό προς το ειδικό), επαγωγικός (από το ειδικό προς το γενικό) ή αναλογικός (από το ειδικό προς το ειδικό), και

Β) χαρακτηρισμός με κριτήριο το είδος των προτάσεων του συλλογισμού, δηλαδή: κατηγορικός, υποθετικός ή διαζευ­κτικός.

4. Αξιολογήστε το συλλογισμό.

Εξετάζουμε την εγκυρότητα και την αλήθεια του συλλογισμού. Αν διαθέτει και τα δύο είναι ορθός (απόδειξη)
1ο βήμα:

Η αλήθεια.: εξετάζουμε χωριστά κάθε προκείμενη και το συμπέρασμα. Θα πρέπει να ισχύουν στην πραγματικότητα με γνώμονα την κοινή λογική και εμπειρία. Αφορά το περιεχόμενο, την ουσία του επιχειρήματος.
2ο βήμα:

Η εγκυρότητα: εξετάζουμε τη σχέση των δύο (κατά κανόνα) προκείμενων με το συ­μπέρασμα, θα πρέπει οι δύο προκείμενες να οδηγούν με λογική αναγκαιότητα στο συμπέρασμα. Αφορά τη μορφή του επιχειρήματος.

          Αν ο συλλογισμός που μας δίνεται είναι αναπτυγμένος με τη μέθοδο της γενίκευσης, τότε ανιχνεύουμε αν η γενίκευση είναι αυθαίρετη ή ασφαλής. Ελέγχου­με δηλαδή αν οι προκείμενες αρκούν ή όχι για να θεωρηθεί βέβαιο ή πιθανολογικού χαρακτήρα το συμπέρασμα

Τέλεια ή ατελής η επαγωγή. Στην ουσία ελέγχουμε την εγκυρότητα του συλλογι­σμού.

             Αν ο συλλογισμός έχει αναπτυχθεί με τη μέθοδο αίτιο - αποτέλεσμα (πιθανότατα τότε έχει μόνο δύο σκέλη - προτάσεις), τότε ελέγχουμε αν η σχέση είναι χρονολο­γική ή αιτιώδης.

Αν είναι αιτιώδης, ελέγχουμε αν η αιτία είναι αναγκαία (απαραίτητη για να προκύψει το αποτέλεσμα) και επαρκής (αν αρκεί και μόνο αυτή για να προκύψει το αποτέλεσμα). Μόνο τότε είναι βέβαιο το συμπέρασμα – αποτέλεσμα, άρα τέλεια η επαγωγή.)

5. Αποτελεί παραλογισμό ο "χ" συλλογισμός;

Ναι, αν δείχνει έγκυρος και δεν είναι αληθής

Π χ.: Όσοι δεν εργάζονται είναι φυγόπονοι.

Ο Δημήτρης δεν εργάζεται.

Ο Δημήτρης είναι φυγόπονος.

Βλέπουμε ότι διαθέτει εγκυρότητα αλλά δεν είναι αληθής, αφού η πρώτη προκείμενη δεν ισχύει, δεν είναι αληθής, καθώς υπάρχουν και άνθρωποι που δεν εργάζονται γιατί δεν βρίσκουν εργασία.

6. Αποτελεί σόφισμα ο "χ" συλλογισμός;

Πρέπει να εξετάσουμε μέσα από το κείμενο τη διάθεση - πρόθεση Αν υπάρχει πρόθεση εξαπάτησης, τότε μόνο χαρακτηρίζουμε τον παραλογισμό σόφισμα.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ

Φορείς κοινωνικοποίησης

1.    Νόμοι

2.    Τέχνη

3.    Πνευματικός άνθρωπος

4.    Αναβάθμιση των θεσμών και αξιών ð αλλαγή νοοτροπίας - αντίληψης για τη ζωή και τις αξίες

5.    Παιδεία

6.    Παράδοση

7.    Θρησκεία

Παράλληλα, όταν μιλάμε για  λύσεις  μπορούμε ν’ αναφερθούμε και στα στοιχεία που συνηγορούν στην πρόοδο της κοινωνίας, καθώς οι λύσεις δεν είναι τίποτε άλλο παρά η επιθυμία για αναβάθμιση και πρόοδο της ανθρώπινης κοινωνίας.

Β. ΕΠΙΔΡΑΣΗ  ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (όταν επιτρέπει η ανάπτυξη του θεματος)

Ο γεωγραφικός χώρος επηρεάζει τη συμπεριφορά του ατόμου και καθορίζει τον τρόπο δράσης του, την ιδεολογία και κυρίως τη ψυχική του διαθεση και ισορροπία. Ανάλογα τις κλιματολογικές συνθήκες ο άνθρωπος διαμορφώνει το χαρακτήρα του και αναλογα  με τις γεωγραφικές διαμορφώσεις αναπτυσσει τον πολιτισμό του.

( Εύκρατο κλίμα διαμορφώνει ανθρώπους πρόσχαρους  με ανάλογες κοινωνικές και ψυχικές επιδράσεις.

Ψυχρό κλίμα διαμορφώνει ανθρώπους απόμακρους, ορθολογιστικούς χωρίς παρορμήσεις , ψυχρούς, χωρίς  ιδαίτερα συναισθήματα)

Η γεωγραφική θέση της χωρας και η γεωπολιτική σημασία επιδρούν καταλυτικά στη διαμόρφωση και ανάπτυξη πολιτισμού ð δεν είναι τυχαία η ανάπτυξη των αρχαίων πολιτισμών αλλά και η διάδοση του ελληνικού στο χωρο της Μεσογείου

1.     

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

1.    Μελλοντική πορεία (σκιαγραφούμε τις επιδράσεις και επιπτώσεις  του θέματος, αν συνεχιστεί η δράση του )

π.χ Ναρκωτικά ð κοινωνία «ζούγκλας», όπου ο καθένας θα εγκληματεί για να εξασφαλίσει τη δόση του

2.    Παρουσίαση μιας τρίτης άποψης, όταν το θέμα διαπραγματεύεται δύο διαμετρικά αντίθετες απόψεις.

Ατομο και κοινωνία και ο ρόλος τους στην ιστορική εξέλιξη ð .... Μόνο η κοινή, συντονισμένη και εναρμονισμένη δράση των δύο παραγόντων μπορεί να επιφέρει σημαντική μεταβολή στην ιστορική πραγματικότητα και να αποτελέσει το έναυσμα για ένα καλύτερο κόσμο. Οι άλλες εκτιμήσεις εκτός του το είναι μονόπλευρες και μονοσήμαντες αποτελούν μονόδρομο και δεν προσφέρουν λύση αποδεκτή και τεκμηριωμένη.

3.    Παρουσίαση του τελευταίου ζητήματος, όπου συνήθως αναφέρεται στις λύσεις, στους τρόπους αντιμετώπισης του συγκεκριμένου προβλήματος

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ   ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

1.         ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΑ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

            Η εποχή μας, εποχή αντιφάσεων και πολύμορφων κρίσεων αντιμετωπίζει ένα παράδοξο φαινόμενο’ οι άνθρωποι εξαιτίας της αστικής ανάπτυξης, της  τεχνολογικής  εξέλιξης που περιόρισε ή εκμηδένισε  τις πνευματικές αναζητήσεις του ατόμου αλλά και της πεσιμιστικής διάθεσης και της διαβρωτικής επίδρασης των κοινωνικών δομών, που κάθε άλλο παρά συνηγορούν στην εξομάλυνση και αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα πλήθος πολύμορφων και πολυποίκιλων προβλημάτων που αδρανοποιεί τις προϋποθέσεις ανάκαμψης.

            Σήμερα, όπου η τεχνοκρατική ζωή αποτελεί την πεμπτουσία επιδίωξης κάθε «σύγχρονου» ανθρώπου, πληθαίνουν τα φαινόμενα ........

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ

1.    Αναφορά στα χαρακτηριστικά της κοινωνίας που γεννούν, αναπαράγουν, επιτείνουν και διευρύνουν το πρόβλημα

Σχέσεις κοινωνικές

(περιγραφή και αναζήτηση του ρόλου τους στη γέννηση ή τη διόγκωση του φαινομένου)

Αξίες και κοινωνικές δομές

 

2.    Διαχρονικότητα ή όχι του προβλήματος

3.    Εντοπισμός  του προβλήματος και αναφορά στο χώρο δράσης του.

·      κοινωνικές ομάδες και ταξεις (ναρκομανείς, περιθωριοποιημένα άτομα, κοινωνικά ανήμποροι, χαμηλού βιοτικού ή πνευματικού επιπέδου, ρατσιστικά φαινόμενα....)

·      ανθρώπινες  και κοινωνικές δραστηριότητες (χώρος εργασίας, σχέση με τη φύση, σχέση ατόμου - τεχνολογίας, διαπροσωπικές σχέσεις....)

4.   Ορισμός ( αν απαιτεί το θέμα  -αλλοτρίωση, τυποποίηση, μαζοποίηση)

ΚΥΡΙΟ  ΘΕΜΑ

Αναλύουμε τα ζητούμενα και, όταν δεν μας δίνονται, επιγραμματικά αναφέρουμε αίτια, συνέπειες, τρόπους αντιμετώπισης. Στην  περίπτωση αυτή η επιγραμματική αναφορά δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 10 - 12 σειρές.

ΑΙΤΙΑ

            Στην αναζήτηση των αιτιών μπορούμε να ανατρέξουμε 

Α.    ΣΧΕΣΗ ΑΤΟΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΖΩΗΣ

FΓρήγοροι ρυθμοί ανάπτυξης è ωραριοποίηση, περιορισμός ελεύθερου χρόνου, αγχώδης μετακινήσεις, άγχος, αποξένωση, απομόνωση, εγωκεντρισμό, μοναξιά, αλλοτρίωση, διάρρηξη διατομικών σχέσεων

FΠαραγωγή προϊόντων που ο ίδιος ο άνθρωπος δεν καταναλώνει  è απομάκρυνση από τα προϊόντα παραγωγής, αποστασιοποίηση και ψυχολογική διάσταση από τα δημιουργήματα του.

FΚυνισμός διαπροσωπικών σχέσεων - απογύμνωση ηθική ...

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ    Η απογύμνωση και ο κυνισμός των διαπροσωπικών σχέσεων είναι  από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εποχής μας καθώς υπάρχει παντού’ στην ψυχή, στο σώμα, στα συναισθήματα και ο άνθρωπος νιώθει την ανάγκη να δολοφονήσει την υποκρισία των διανθρώπινων σχεσεων. Αμοραλισμός, απαισιοδοξία, πεσσιμισμός και μηδενισμός είναι τα ιδεολογικά υπόβαθρα των συναισθημάτων αυτών. Ο άνθρωπος αναπόφευκτα πλησιάζει σε μια καμπή της ζωής του που οδηγεί στο θρίαμβο των αλλότριων ιδεών, στην πλήρη απανθρωποποίηση και αποχαύνωση χωρίς, μέχρι στιγμής, να προβάλλει αντιδράσεις  και να ενεργοποιεί τη ζωντάνια και ζωτικότητα που διαθέτει ώστε να απεγκλωβιστεί και να ατενήσει μια διαφορετική προοπτική αισιοδοξίας και ανθρωπισμού.

            Ζούμε σ’  έναν κόσμο χωρίς επιφυλάξεις και προσχήματα, που ολοένα αυξάνονται οι φωνές αμφισβήτησης, ελαχιστοποιούνται τα ανέγγιχτα κοινωνικά σχήματα και διαρκώς ζούμε σ’  ένα κατεστημένο, όπου ένα από τα κύρια γνωρίσματα του είναι ......

Β. ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ   Ο σύγχρονος μεταβιομηχανικός πολιτισμός έχει αυξήσει τις δυνατότητες του ανθρώπου να ζήσει μια ελεύθερη , πλούσια ζωή, που θα ανταποκρίνεται στις ικανότητες του. Ο άνθρωπος όμως δεν έχει βρει ακόμα το δρόμο ν’ αντιληφθεί αυτές τις δυνατότητες’ στην εποχή μας  επικρατούν υλικά και πνευματικά αγαθά, δουλεία και φτώχεια. Η συνεχής μεταβολή της κοινωνίας εξαιτίας της καλπάζουσας τεχνολογικής ανάπτυξης, ευνοεί την απρόσωπη οργάνωση  με την οποία ο άνθρωπος τείνει να χάσει όλο και πιο πολύ την προσωπική του υπόσταση.

            Ετσι, παρατηρείται το αντιφατικό φαινόμενο .... και  ταυτόχρονα ο υποβιβασμός της  ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της μαζοποίησης, του αποπροσανατολισμού, της μοναξιάς και της γενικότερης σήψης θεσμών και αξιών.

............................................

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ   ΣΗΜΕΙΩΝ

Βασικό σημείο της αναπτυξης ενός θέματος είναι η διερεύνηση των επιμέρους ενοτήτων που υπολανθάνουν. Κρίνεται σκόπιμο πριν την ανάπτυξη του να παρουσιάσουμε σε μεταβατική παράγραφο τις διάφορες μορφές και είδη του Βεβαια, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η ανάπτυξη της συγκεκριμένης παραγράφου, δεν μπορεί να επεκτείνεται σε έκταση μεγαλύτερη των 5-6 σειρών. Συγκεκριμένα’

1.             «η αξία της ελευθερίας»

Ανάλυση των μορφών ελευθερίας -εξωτερική και εσωτερική

Εξωτερική. Εθνική, οικονομική, προσωπική, πολιτική, κοινωνική

Εσωτερική. Ηθική, πνευματική

2.   «αλλοτρίωση και σύγχρονη εποχή»

Μορφές αλλοτρίωσης -που παρουσιάζεται το φαινόμενο της αλλοτρίωσης

κοινωνία, εργασία, ατομική υπόσταση, ιδεολογία, αντιλήψεις....

Οταν δεν προσδιορίζεται η υφή του θέματος π.χ. «η αλλοτρίωση σήμερα», «η αξία της ελευθερίας» είμαστε υποχρεωμένοι να αναφερθούμε διεξοδικά σε κάθε μορφή - είδος της έννοιας

                Σε περίπτωση που μας ζητείται η ανάλυση του θέματος σε ένα καθορισμένο πλαίσιο π.χ «η αλλοτρίωση στις διαπροσωπικές σχεσεις» ή «η αξία της κοινωνικής ελευθερίας» στη μεταβατική παράγραφο θα αναφερθούμε και στις άλλες μορφές - είδη της αλλοτρίωσης ή της ελευθερίας

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

                Για την ανάπτυξη πολλών θεμάτων είναι αναγκαίο να υπάρχουν κάποιοι παράγοντες,  προϋποθέσεις

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ

Fηθική - χαρακτηρας

Fψυχική ισορροπία και ψυχικά χαρίσματα (επιμονή, θέληση, αποφασιστικότητα, υπομονή, καρτερικότητα, αλτρουισμός, φιλαλληλία, σεβασμός ...)

Fπνευματική (επίπεδο μόρφωσης, κριτική, ιδεολογία, έρευνα, γόνιμη αμφισβήτηση, πνευματική ωριμότητα ...)

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ

πολιτική κατάσταση (δημοκρατία, ελευθερία, έλλειψη ή όχι λογοκρισίας, νομοθεσία)

πνευματική καλλιέργεια, (πνευματικό υπόβαθρο)

κοινωνική κατάσταση (υπάρξη ή όχι κοινωνικών προβλημάτων, επίδραση των φορέων κοινωνικοποίησης, ανθρώπινες σχέσεις, σύγκρουση ατομικού - κοινωνικού συμφέροντος, ευαισθητοποίηση της κοινωνίας στα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας)

ιδεολογία (κρίση αξιών - θεσμών, ανθρώπινα δικαιώματα, ανθρωπισμός, εθνισμός, διεθνι-σμός, άμιλλα, συνεργασία, ποιότητα ζωής)

ΑΞΙΕΣ

Είδη

υλικές

ηθικοπνευματικές.  δόξα, γνώση, παιδεία, τέχνη, επιστήμη, θρησκεία, αισιοδοξία, κριτική, προγραμματισμός, αυτογνωσία, αυτοκυριαρχία, ευθύνη ....

κοινωνικές. Πατρίδα, ελευθερία, άμιλλα, δικαιοσύνη, σεβασμός, διάλογος, δημοκρατία, αξιοκρατία, ανθρωπισμός, ευνομία  ....

εθνικές.  Εθνικό φρόνημα, φιλοπατρία, συνείδηση εθνικής ταυτότητας, εθνικό φρόνημα

                Οι αξίες είναι έμφυτες στον ανθρωπο και η πραγμάτωση τους φέρνει πολιτιστική ανάταση και πρόοδο. Οι έμφυτες αξίες οδήγησαν τον άνθρωπο στην ανάπτυξη πολιτισμού και μάλιστα ταυτίζονται με τα αγαθά που ικανοποιούν τις ανάγκες του και γι΄αυτό αποτελούν και τα «ιδανικά του»

ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΑΞΙΩΝ

Πρόλογος εμφυτη κοινωνικότητα και πνευματικότητα, η πραγματωση των αξιών προσδιορίζει και την ποιότητα της πολιτιστικής προόδου

Μεταβατική παράγραφος

διάκριση της έννοιας (μορφές - είδη\ που εντοπίζεται)

Κύριο θέμα

1* προϋποθέσεις  που πρέπει να υπάρχουν για την εμφάνιση και αξιοποίηση της έννοιας (ελευθερία, δημοκρατικό πολίτευμα, πνευματικό και ιδεολογικό υπόβαθρο, παιδεία, ανθρωπισμός)

2 * γνωρίσματα της έννοιας 

3 * Αίτια έλλειψης της έννοιας (όταν μπορούμε να τα αναφέρουμε)

4 * Αξία \ σημασία της έννοιας και επιδράσεις σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο

5* Ανάπτυξη εξ’ αντιθέτου (έλλειψη ή υπερβολή της έννοιας. Αναπτυσσουμε το αντίθετο της έννοιας -αξιοκρατία \ αναξιοκρατία - ή αναφερόμαστε στην απουσία. και στις επιπτώσεις της) Με τον τρόπο αυτό τεκμηριώνουμε την αξία της και ολοκληρώνουμε την επιχειρηματολογία μας [1]

Επίλογος

 Υπογραμμίζεται η θετική - κυρίως - επίδραση της έννοιας, η διατηρηση της και η συνειδητή προσπάθεια για την ευόδωση και πραγμάτωση της θετικής έννοιας

ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΤΟΜΟΥ - ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Ο κάθε άνθρωπος είναι στενά συνδεδεμένος με την κοινωνία’ οι υλικές συνθήκες της ζωής του, τα πνευματικά του ενδιαφέροντα, η σκέψη του, οι ηθικές αρχές είναι αποτέλεσμα της κοινωνικής επίδρασης, φέρνουν τη σφραγίδα της  υπάρχουσας κοινωνικής τάξης πραγμάτων και παρδαδόσεων.

Αντιπαράθεση των δύο εννοιών  (Το άτομο επιθυμεί την προβολή και την επιτυχία του ενώ πολλές φορες το κοινωνικό περιβάλλον με τους περιορισμούς και τις υποχρεώσεις που επιβάλλει περιορίζει το άτομο)

Το άτομο δέχεται επιδράσεις από το:

·       οικογενειακό περιβάλλον

·       άμεσο κοινωνικό περιβάλλον (συγγενείς, φίλοι ...)

·       κράτος (πολιτική ζωή, νόμοι, παιδεία, ΜΜΕ)

·       έμμεσο κοινωνικό περιβάλλον (τύπος, κοινωνικές, πολιτισμικές συνθήκες, θρησκεία, ήθη)

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ’ Ομαλή κοινωνικοποίηση του ατόμου, όταν αναπτύσσεται σε ένα υγιές, ελεύθερο, δημοκρατικό περιβάλλον, το οποίο παρέχει δυνατότητες για ανάλειψη πρωτοβουλιών.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ

1.     Σωστός επαγγελματικός προσανατολισμός ð ομαλή ένταξη του ατόμου στο χωρο εργασίας

2.     Πνευματικοί προσανατολισμοί ð ομαλή ένταξη στην πνευματικη και πολιτιστική ζωή

3.     Διαμόρφωση υγιούς πολιτικής προσωπικότητας ð ομαλή ένταξη στην πολιτική ζωή

1-3 ð διάπλαση υγιούς προσωπικότητας, με κατάλληλα πνευματικά, ηθικά, ψυχικά και επαγγελματικά εφόδια ð ολοκλήρωση ατόμου και κοινωνική του καταξίωση ð πρόοδος κοινωνίας

                 ò

α. κοινωνική αρμονία	β. κοινωνική πρόοδος
κατοχύρωση ελευθερίας	ανάπτυξη οικονομίας
δημοκρατική διοίκηση	ανύψωση βιοτικού επιπέδου
ομαλή λειτουργία κοινωνίας
αρμονικές σχεσεις πολίτη - κράτους	ποιοτικό ανέβασμα παιδείας
ευνομία, αξιοκρατία, ειρήνη	κοινωνική πρόνοια
σωστες διαπροσωπικές σχεσεις	πρόοδος επιστημών, γραμμάτων, Τεχνών
συνοχή κοινωνικής δομής

ΑΤΟΜΟ

Επαγγελματική - οικονομική αποκατάσταση

πνευματική καλλιέργεια, ανάπτυξη ανθρωπιστικών και ηθικών αξιών

ολοκλήρωση προσωπικότητας  αυτοπραγμάτωση

κοινωνική καταξίωση, κοινωνική συνύπαρξη ð ανάπτυξη συνείδησης και πολιτικής οντότητας, αποφυγή μοναξιά, περιθωριοποίησης

υπευθυνότητα, συλλογικότητα, αλληλεγγύη ð ανάπλαση κοινωνίας

ανάπτυξη αυτοπειθαρχίας, αυτοσεβασμού, υπευθυνότητας

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Φαρμάκης Δ. Κ,  Μεθοδολογία έκθεσης

Δημητρακόπουλος Γ., Εκθέσεις Λυκείου

Φραγκούλης Αθ.,  Η έκθεση ιδεών, τεχνική και μεθοδολογία

---

[1] Αν η έννοια είναι διττή _-εθνικισμός - είμαστε υποχρεωμένοι να σχολιάσουμε και τις δύο όψεις της