ΔΙΑΛΟΓΟΣ

          Διάλογος είναι, κατά τη δική μου γνώμη, να παραδεχτείς ότι η αλήθεια είναι πολλαπλή. ΄Οτι είναι ανέφικτη η πλήρης αλήθεια. Και πρέπει να φωτιστεί από πολλές πλευρές, για να τη συλλάβει κανείς...

... Διαλέγομαι, κατά τη γνώμη μου, δε θα πει συζητώ. Και πολύ λιγότερο αντιδικώ όταν κανείς αντιδικεί δε συζητεί. Διαλέγομαι θα πει συζητώ υπό όρους, με προϋποθέσεις και με επιδιώξεις.           Παπανούτσος

Ορισμός

          Διάλογος είναι η προσπάθεια προσέγγισης και αλληλοκατανόησης δύο ή περισσοτέρων ανθρώπων με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και την επίλυση τυχόν διαφορών.

Προϋποθέσεις γόνιμου διαλόγου

          Ο διάλογος, ως ύψιστη μορφή επικοινωνίας ανθρώπων και ως καθοριστική μέθοδος επίλυσης διαφορών, θέτει ορισμένες σαφείς και συγκεκριμένες απαιτήσεις ΄

          α ] Σεβασμός προς το συνομιλητή, αναγνώριση της προσωπικότητας του και αποδοχή των σκέψεων του με καλοπροαίρετο πνεύμα.

          β ] Καθαρότητα σκέψης, ικανότητα διαλόγου [ γνώση του θέματος, ευστροφία και καλή διάθεση, αντικειμενική και ορθή κριτική, αποστασιοποίηση από δογματικές και φανατικές αντιλήψεις, απουσία μισαλλοδοξίας, ειλικρίνεια, πολιτισμένη αντιμετώπιση του συνομιλητή «να σέβεσαι αυτόν που διαφωνεί μαζί σου και να τον ευγνωμονείς, γιατί προσφέρει μία διαφορετική και ίσως πιο σωστή ιδέα και πιθανότατα συμπληρωματική στη δική σου « { Βώρος } και γενικότερα, εκτός από την γνώσεις και τον αλληλοσεβασμό, απαιτείται καλοπροαίρετη διάθεση. ]

          γ ] Δημοκρατικό πολίτευμα, ελευθερία λόγου, σκέψης και έκφρασης [ τα ολοκληρωτικά καθεστώτα φημίζονται για τη φίμωση και το στραγγαλισμό του διαλόγου ], ισότιμη και κατάλληλη θεώρηση της αξίας και των στόχων που θέτει ο διάλογος και το συγκεκριμένο θέμα.

          Οι απόψεις των συνομιλητών είναι ισότιμες και σε καμία περίπτωση δεν αξιολογούνται εκ των προτέρων με την οικονομική κοινωνική θέση των διαλεγομένων. Η υποστήριξη των θέσεων και των απόψεων πρέπει να στηρίζεται σε αποδείξεις και τεκμήρια και να μην παρασυρόμαστε σε αοριστολογίες. «τίποτε δε μου αρέσει περισσότερο, όταν μιλώ μ’ έναν άνθρωπο, παρά να βλέπω να μου φέρνει μια αντίρρηση και η αντίρρηση αυτή να στηρίζεται σε ακλόνητα επιχειρήματα. { Καζαντζάκης }.

Σημασία διαλόγου

          1.Δίνει τη δυνατότητα στο άτομο να γίνει αυθύπαρκτη οντότητα    το άτομο, ως γνωστό, είναι κοινωνικό ον, κινείται στο περιβάλλον και δέχεται πολλαπλές επιδράσεις από αυτό. Εκφράζει την προσωπική του άποψη, αναπτύσσεται το αίσθημα ευθύνης του, απαραίτητο στοιχείο για τη βελτίωση της κοινωνικής ζωής.

          2.Οδηγεί στην πνευματική ανάπτυξη, αφυπνίζονται και αποδεσμεύονται οι τεράστιες πνευματικές δυνατότητες που κρύβει κάθε άνθρωπος. Αρχίζει μια πνευματική άμιλλα ανάμεσα στις διαφορετικές προσωπικές απόψεις που ευνοεί την κατάκτηση της γνώσης. Αποκλείεται ο μονόλογος, που οδηγεί στην πνευματική στειρότητα, και ο κάθε άνθρωπος, ως ολοκληρωμένη προσωπικότητα, συνεισφέρει στο κοινωνικό σύνολο.

          3. Μαθαίνει ο άνθρωπος να σκέφτεται, να στοχάζεται, να έχει άποψη. Προβληματίζεται κι επιζητά λύσεις, προβάλλει τις απόψεις του και τις υπερασπίζεται, κρίνει και κρίνεται για τις θέσεις του

          4. Ο διάλογος βοηθά τον άνθρωπο να διαπλάσει δημοκρατική προσωπικότητα. Μαθαίνει να υποχωρεί στο συλλογικό συμφέρον, να εργάζεται για το κοινωνικό σύνολο. Υποχωρεί η προκατάληψη και ο δογματισμός και δημιουργεί ανθρώπους με κατανόηση.

          5. Όταν γίνεται δημόσια, συντελεί στη δημοκρατική λειτουργία της κοινωνίας, των θεσμών, βοηθά στην ενεργοποίηση της κοινής γνώμης. Χτυπά την αντικοινωνικότητα, την παθητικότητα, τη διαφθορά, ενώ η δημόσια κριτική με αντικειμενικό διάλογο ανεβάζει το επίπεδο της κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής.

          6. Βοηθά στην κοινωνικοποίηση του ατόμου, ακόμα και αν υπάρχουν κάποιες ιδιαιτερότητες ΄ έτσι το άτομο κρατώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, ζει σε αρμονικό περιβάλλον, βελτιώνοντας το πνευματικό και πολιτιστικό του επίπεδο.

          7. Σήμερα, που η ανθρωπότητα μαστίζεται από πολλαπλά προβλήματα, ο διάλογος μπορεί να συμβάλλει στην επίλυση και στην αντιμετώπιση τους.

          8. Η έλλειψη διαλόγου οδηγεί στην απομόνωση, την αποξένωση, στο συναγωνισμό, στις συγκρούσεις, στις αντιθέσεις, στους πολέμους.

          9. Είναι μορφή πνευματικής επικοινωνίας που αποκλείει το δογματισμό, κινητοποιεί τη σκέψη, υψώνει το συνομιλητή σε σεβαστή προσωπικότητα.

Γ.  Η σημασία του διαλόγου στις διάφορες μορφές κοινωνικής ζωής :

α)  Διάλογος και δημοκρατία:   δε νοείται δημοκρατικό πολίτευμα όταν απουσιάζει ο διάλογος. Το στήριγμα της δημοκρατικής και ευνομούμενης πολιτείας είναι ο διάλογος, μέσα από τον οποίο είναι δυνατό να ληφθούν οι ορθότερες αποφάσεις, να προκριθούν οι καλύτερες λύσεις.  Ο έλεγχος, εξάλλου, της εξουσίας επιτελείται μέσω του διαλόγου των πολιτικών φορέων, αλλά και των απλών μα συνειδητών πολιτών.

β) Διάλογος και επιστήμη:  ο διάλογος είναι το πολυτιμότερο εργαλείο της επιστημονικής έρευνας. Προάγει και ελέγχει τη γνώση, με τον πολλαπλασιασμό και την ανάφλεξη των αποριών, με τη διαρκή ανανέωση του προβλήματος.  Διότι το πνεύμα που βρίσκεται σε εγρήγορση δεν δέχεται τελικές λύσεις.  Προχωρεί σε μια πορεία γεμάτη θέσεις και αντιθέσεις, παραδοχές και απορρίψεις, ώσπου να προσεγγίσει την αλήθεια.

γ) Διάλογος και τέχνη: ο πολιτισμός γενικά αλλά και οι τέχνες ειδικότερα προωθούνται με το διάλογο, ο οποίος ευνοεί την ανταλλαγή ιδεών και στοιχείων έμπνευσης ανάμεσα στους καλλιτέχνες και συντείνει στη δημιουργική σύγκρουση καλλιτεχνικών ρευμάτων. Από την άλλη πλευρά, ο διάλογος ανάμεσα στον καλλιτέχνη και τον τεχνοκριτικό δίνει τη δυνατότητα στο κοινό να κατανοήσει τα καλλιτεχνήματα, ώστε να τα απολαύσει βαθύτερα και ουσιαστικότερα.

δ) Διάλογος και εκπαίδευση: η διαδικασία της μάθησης αποτελεί μια ιδεολογική περιπέτεια, που αποδίδει τα μέγιστα μέσα από το διάλογο.  Η νεότερη παιδαγωγική δε σταματά να τονίζει ότι ο διάλογος είναι το καλύτερο μέσο για τη μετάδοση γνωστικών στοιχείων, καθώς κινητοποιεί το ενδιαφέρον του παιδιού και συμβάλλει στην αυτόνομη δραστηριοποίησή του. Συντελεί έτσι στην κοινωνικοποίηση των εκπαιδευομένων.

ε) Διάλογος και διαπροσωπικές σχέσεις : στην  εποχή μας,  εποχή  της επικοινωνιακής κρίσης ανάμεσα στους ανθρώπους, ο διάλογος συντελεί στη βελτίωση της επικοινωνίας και των διαπροσωπικών σχέσεων, ενεργοποιώντας τις ηθικές δυνάμεις κάθε ατόμου (φιλία, σεβασμό. . . ). Ακόμη μπορεί να αποφορτίσει το βεβαρημένο ψυχικό κόσμο του σύγχρονου ανθρώπου και να του εμφυσήσει αισιοδοξία και ενθουσιασμό για τη ζωή. ("Η ψυχή αποφυλακίζεται από τα προβλήματά της διαμέσου του διαλόγου").

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

            Η ετυμολογία της λέξης ΄΄ άνθρωπος ΄΄ προέρχεται από τους όρους άνω + θρώσκω = κοιτάζω ψηλά. Αυτό άλλωστε αποδεικνύεται και από την κατακόρυφα εξελισσόμενη ανοδική πορεία που ακολούθησε στη διάρκεια της παρουσίας στη γη. Η ανάπτυξη και αυτή η εξελεκτική πορεία του καθορίζεται από ορισμένους παράγοντες που διαμορφώνουν την ιστορική πορεία και συνέχεια του. ΄Εχουν διατυπωθεί αρκετές θεωρίες και δόθηκαν ποικίλες απαντήσεις για το θέμα. Σήμερα με την ανάπτυξη των επιστημών και με τη δυνατότητα καλύτερης μελέτης του ανθρώπου αποδεχόμαστε ως επικρατέστερους τους εξής παράγοντες :

            1.Κληρονομικότητα. Η ικανότητα των ζωντανών οργανισμών να μεταδίδουν γνωρίσματα και ιδιότητες στους απογόνους τους, έχει ως αποτέλεσμα το νέο άτομο να έρχεται με κάποια εφόδια για την ανάπτυξη του, εφόσον βέβαια καλλιεργηθούν κάτω από τις απαιτούμενες κοινωνικές συνθήκες.

            2.Φυσικό περιβάλλον. Το κλίμα, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, η μορφολογία του εδάφους και γενικότερα όλα τα γεωγραφικά στοιχεία επηρεάζουν τη σωματική και πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου δημιουργώντας την απαραίτητη ψυχική διάθεση και καθορίζοντας με μία λέξη τον τρόπο ζωής του.

            3.Οικογένεια. Το πρώτο κοινωνικό περιβάλλον του νέου ανθρώπου και αναμφισβήτητα το πιο καθοριστικό. Μπορούμε να πούμε, σύμφωνα με τα πορίσματα της επιστήμης ότι από την ενδομήτριο ηλικία επηρεάζεται η ζωή του εμβρύου ανάλογα με την ψυχική και πνευματική διάθεση της μητέρας. Στη συνέχεια, με την επαφή με το οικογενειακό περιβάλλον αναπτύσσει αδιάλυτους δεσμούς για όλη του τη ζωή.

Η οικονομική κατάσταση των γονέων, η κοινωνική τους θέση, το μορφωτικό τους επίπεδο, οι γνώσεις τους σε θέματα διαπαιδαγώγησης, η ηθική τους πληρότητα και η ηρεμία της οικογενειακής ζωής επηρεάζουν,ιδιαίτερα μέχρι την ηλικία των πέντε ετών, όπου το παιδί διαμορφώνει τα πρώτα στοιχεία του χαρακτήρα του, τη μετέπειτα ζωή του.

            4.Εκπαίδευση. Η διαμόρφωση του χαρακτήρα καθορίζεται και από το σχολείο. Η σωστή ή όχι προετοιμασία του ανθρώπου για τη ζωή, η ολόπλευρη ή όχι ανάπτυξη της προσωπικότητας του εξαρτάται από το πόσο εξασφαλίζονται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις ΄ κατάλληλα μέσα, σωστοί εκπαιδευτικοί, σωστό και σύγχρονο περιεχόμενο γενικής παιδείας με βάση ανθρωπιστικές αξίες, υψηλή εξειδίκευση σύμφωνη με τις κλίσεις του κάθε ανθρώπου.

            5.Μέσα μαζικής ενημέρωσης. Καλύπτουν μεγάλο μέρος από τον ελεύθερο χρόνο των ανθρώπων και καθορίζουν την ενημέρωση τους, τη μόρφωση και την ψυχαγωγία τους διαμορφώνοντας σε σημαντικό βαθμό την ατομική συνείδηση. Ταυτόχρονα, διαμορφώνουν και την κοινωνική συνείδηση και την κοινή γνώμη κι είναι γνωστό ότι η κοινωνική συνείδηση και η κοινή γνώμη επηρεάζουν καθοριστικά την ατομική μας συνείδηση.

            6.Θρησκεία. Ο άνθρωπος από τη φύση του έχει έμφυτο το θρησκευτικό συναίσθημα΄ οι διάφορες θρησκείες επέδρασαν στην ιστορική εξέλιξη, διαμόρφωσαν τη συνείδηση των ανθρώπων, καθορίζοντας τη ζωή τους. Οι λεγόμενες ιστορικές θρησκείες [ Χριστιανισμός, Ισλαμισμός ] επηρέασαν και επηρεάζουν μέχρι σήμερα όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.Κάθε θρησκεία έχει το δικό της σύστημα ηθικής διαμορφώνοντας σε σημαντικό βαθμό την ηθική συνείδηση και κατ’ επέκταση τις πράξεις των ανθρώπων.

            7.Κράτος πολιτεία. Η οργανωμένη πολιτεία παρεμβαίνοντας και κατοχυρώνοντας τα δικαιώματα του πολίτη αλλά ρυθμίζοντας και τις υποχρεώσεις του, εξασφαλίζοντας σωστή εκπαίδευση, εργασία και ειδίκευση, μόρφωση,περίθαλψη,ψυχαγωγία, σωστό φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, καλή χρήση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, κατοικία και καλό βιοτικό επίπεδο, κοινωνική ασφάλιση δημιουργεί τις προαπαιτούμενες συνθήκες για την ολόπλευρη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου.

       8.Κοινωνικό περιβάλλον. Ο άνθρωπος βιώνει σ’ ένα καθορισμένο κοινωνικό περιβάλλον από το οποίο δέχεται κάποια ερεθίσματα. Οι συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες [ οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές ] επηρεάζουν και διαμορφώνουν την ατομική συνείδηση. Κάθε κοινωνία ΄΄επιβάλλει΄΄ άμεσα ή έμμεσα τις δικές της απόψεις προσπαθώντας να αφομοιώσει τα μέλη της. Αυτή η κοινωνικοποίηση του ατόμου, που διαρκεί σε όλη του τη ζωή, έχει και τις ανάλογες συνέπειες, όταν το άτομο δε συμμορφώνεται με τους κοινωνικούς κανόνες. ΄Ετσι, το κάθε μέλος του κοινωνικού συνόλου αναγκάζεται να συμμορφωθεί και να προσεταιριστεί τους κοινωνικούς θεσμούς και κανόνες διαφορετικά περιθωριοποιείται

ΠΟΙΟΤΗΤΑ   ΖΩΗΣ

ΟΡΙΣΜΟΣ

Η ισορροπία που διαμορφώνει ο άνθρωπος με το ευρύτερο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, όταν μέσα σ’ αυτό του παρέχονται οι δυνατότητες για την αυτοπραγμάτωση. Αφορά υλικά και πνευματικά στοιχεία και αντιδιαστέλλεται από το βιοτικό επίπεδο που χαρακτηρίζει μόνο τα υλικά αγαθά.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

Ø Βιοτικό επίπεδο

Το υψηλό βιοτικό επίπεδο επιπρέπει στον άνθρωπο να ασχοληθεί με υψηλά  νοήματα, αποδεσμεύει τη λογική του, νεκρώνει τις πεσσιμιστικές του απόψεις, τονίζει την αισθητική πλευρά του ατόμου  ð οδηγεί στην αυτοπραγμάτωση

Ø Τέχνη

καλλιεργεί την αισθητική συγκίνηση, απομακρύνει από την πεζότητα της καθημερινής ζωής.

Ø Ελεύθερος χρόνος

αποδεσμεύει τον άνθρωπο από τις εξαρτήσεις και τις δεσμεύσεις ðδυνατότητα ενασχόλησης με τον εαυτό του ðολοκλήρωση, αυτοπραγμάτωση

Ø Σχέση ανθρώπου - φύσης

εξασφάλιζει ηρεμία, γαλήνη, έμπνευση, ευαισθησία, περισυλλογή, εσωτερική επικοινωνία ð δυνατότητα ολοκλήρωσης (η φύση πηγή έμπνευσης για τον άνθρωπο)

Ø Διαπροσωπικές σχέσεις

ο άνθρωπος κοινωνικό ον ð απαιτείται η κοινωνική συμβίωση για καλύτερες συνθήκες επικοινωνίας, ανθρώπινη αρωγή και αλληλεγγύη, ανάπτυξη ουμανιστικών χαρακτηριστικών ð νόημα ανθρωπινης οντότητας

Ø Πνευματική καλλιέργεια

η μόρφωση σήμερα ιδιαίτερα καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη και ευημερία

Ø Τεχνολογία - Μέσα μαζικής ενημέρωσης

απόκτηση αναγκαίων γνώσεων ð πνευματική ολοκλήρωση, επικοινωνία και ανταλλαγή πολιτιστικών στοιχείων ð καλλιέργεια παναθρώπινης συνείδησης, προοδος της τεχχνολογίας ð αποδέσμευσε τον άθρωπο από δεισιδαιμονίες και προλήψεις δίνοντας τη δυνατοτητα να ρυθμίζει ο ίδιος τη ζωη του

ΕΜΠΟΔΙΑ  ΓΙΑ  ΤΗΝ  ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ   ΤΗΣ  ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ   ΖΩΗΣ

F Κακοί όροι στις συνθήκες των πόλεων

F Καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος ð αντιαισθητικό περιβάλλον

F Ελλείψεις σε εργασιακά θέματα ( χαμηλή αμοιβή, μονότονη, τυποποιημένη εργασία)

F Οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική, επιστημονική καθυστέρηση των χωρών

F Ανεργία και μεταναστεύσεις

F Ανισοτιμία της γυναίκας

F Οικονομική , πολιτική, πολιστική εξάρτηση από τις ανεπτυγμένες χώρες

F Παρηκμασμένη παιδεία

F Λαθεμένη οικονομική, κοινωνική, ιδεολογική πολιτική των κρατών

F Αντιδημοκρατική διακυβέρνηση, καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, αδράνεια στη νομική κατοχύρωση και προστασία των δικαιωμάτων

F Οι εξοπλισμοί που είναι αντιπαραγωγική επένδυση

F Απάθεια, παθητικότητα, σύνθλιψη της ανθρώπινης υποκειμενικότητας, μοιρολατρία, απαισιοδοξία

F Λαθεμένα πρότυπα, λαθεμένος τρόπος ζωής

F Η μη συμμετοχή του ανθρώπου ως ενεργητικού παράγοντα σ’ όλους τους τομείς της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής ζωής

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΕΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ